Op 3 maart van dit jaar vond het eerste examen Elementair Boekhouden plaats. Bijna 600 leerlingen van havo- en vwo-scholen namen daaraan deel; het examen is in 17 scholen afgenomen.
Boekhouden op havo en vwo? Dat vak was toch verdwenen uit het voortgezet onderwijs? Ja, maar het is daar inmiddels enigszins in ere hersteld. Wij volgen het spoor in grote lijnen terug.
Van Mammoetwet naar tweede fase
Onder de Mammoetwet kwamen in het voortgezet onderwijs de vakken handelswetenschappen en recht en economische wetenschappen en recht II voor bij respectievelijk havo en vwo. In de examenprogramma’s werd flink wat bedrijfseconomie en boekhouden aangeboden, vakken die op een grote respons bij de leerlingen konden rekenen. Op veel scholen werden zij soms wel door 40% van de leerlingen gekozen. Leerlingen die een academische of hbo-opleiding bedrijfseconomie of accountancy wilden volgen, konden goed voorbereid aan deze studie beginnen.
Bij de invoering van de tweede fase in het voortgezet onderwijs verdwenen beide genoemde vakken. Een restant bedrijfseconomie bleef nog behouden onder de naam management en organisatie (M&O). Het boekhouden zelf maakte echter geen deel van het programma meer uit.
Bij het hbo, universitair onderwijs en ook bij NIVRA-Nyenrode wordt deze lacune aan boekhoudkundige kennis als een groot nadeel ervaren. De studenten aan deze opleidingen moeten in het begin van of soms zelfs vóór hun studie hun achterstand op dit terrein inhalen.
Van Basiskennis Boekhouden naar Elementair Boekhouden
Op enkele scholen werd het gemis aan boekhoudkundige kennis en de gevolgen daarvan voor school en maatschappij al bij het begin van de tweede fase onderkend. Zij zochten op een creatieve wijze naar een oplossing, en vonden die in het aanbieden van de mogelijkheid om het diploma Basiskennis Boekhouden, geëxamineerd door de Associatie, te behalen.
Toen de Associatie besloten had om de stof voor Basiskennis Boekhouden te wijzigen en onderdeel te maken van Praktijkdiploma Boekhouden, verloor dit examen zijn aantrekkelijkheid voor havo en vwo. De Associatie pikte de signalen daarover op en gaf een daartoe gevormde commissie opdracht een nieuw examen te ontwikkelen. Dit examen moest toegesneden worden op de havo- en vwo-leerling en op het programma M&O. De naam van dit nieuwe examen is Elementair Boekhouden geworden.
De stof is dezelfde als de bedrijfseconomische stof uit M&O. Extra bedrijfseconomische kennis is niet vereist. Elementair Boekhouden beoogt dan ook de boekhoudkundige vertaalslag van bepaalde M&O-stof te zijn. Docenten kunnen daardoor onderdelen van de M&O-examenprogramma beter, want gestructureerder, uitleggen.
Vergeleken met Basiskennis Boekhouden heeft het examen Elementair Boekhouden ook praktische voordelen. Zo worden de examens overdag afgenomen, en indien mogelijk – namelijk als een school voldoende kandidaten (20) levert – ook in de eigen school. Mocht een school nog niet aan het vereiste aantal toekomen, dan kan de kandidaat meestal op een school in de buurt het examen afleggen. Doordat de school zelf voor een examenruimte zorgt en voor een eigen surveillant, kunnen de examenkosten worden teruggedrongen. Namens de Associatie is iemand aanwezig die de juiste gang van zaken waarborgt. Ook wordt het examenwerk niet door de eigen leraar gecorrigeerd, zoals bij havo- en vwo-examens gebruikelijk is, maar door correctoren van de Associatie.
"Klasgenoten die zelf het examen niet aflegden, leefden erg mee"
Vertrouwen in de ingeslagen weg
Boekhouden is daarmee weer een examenvak geworden op havo en vwo. En met succes, want 85% van de kandidaten kan het nieuwe diploma binnenkort in ontvangst nemen. Dat geeft vertrouwen in de weg die de scholen samen met de Associatie zijn ingeslagen.
